2024an eman zituen TAUPA, euskaltzaleen mugimenduak, Atsolorra erritua biziberritzeko lehenengo pausuak.
Euskal hiztunen sarea egituratzeko ALTZOLORRA bezalako ohiturek berebiziko garrantzia dutela iritzita, ikerlari eta antropologoen azterlanak bildu eta herritarrei igarotze erritu gaurkotu bat eskaintzea zuen helburu egitasmoak.
Izenaren moldaketatik bertatik hasita (Atsolorra da jatorrizko erritua), arbasoen legatua jaso eta herriz herriko esperientziekin uneoro gaurkotuz eta aberastuz doan proiektua da hau; beti ere aniztasunean, elkar-zaintzan, elkartasunean eta berdintasunean egituratutako komunitatea eraiki asmoz.
Izan ere, pertsonok izaki sozialak gara oroz gain. Eta taldean ospatutako ohiturek ezberdinen arteko harreman sareak osatzeko daukaten gaitasuna izugarria da.
Erritu berritu honen helburua iritsi berri diren 0-6 urte bitarteko haurrei eta bere familiei harrera kolektiboa egin eta komunitatera ongi etorria ematea da.
Tokian toki, herri bakoitzean lekuko ezaugarri eta bereizgarrien arabera antolatu daiteke ALTZOLORRA. Baditu, edozelan ere, oinarri amankomun batzuk:
ALTZOLORRAk, komunitatea kohesionatzeko egitasmo gisa, askotariko herritarrak euskararen ardatzean bildu nahi ditu. Etorri berrien harreran beste hainbat hizkuntzek ere badute lekua, dena den. Horrexegatik, beste hizkuntzatan ere eskaintzen dira ospakizuna gorpuzteko sortu diren euskarriak.
Ospakizunak eremu pertsonala eta kolektiboa uztartzen ditu, norbanakoari babesa emanaz. Etorri berrien gizarteratzea eta guraso bilakatzeko prozesuak (haurdunaldiak, ernalketa prozesuak, adopzioak, harrerak, erditze eta erdiondokoak…) modu oso bakartian bizi dira gaur egun. Komunitatera etorri berriaren inguruan sareak josi eta lehenengo pertsonari zaintza plurala eskainiz, ALTZOLORRAK komunitatea trinkotzeko aukera ematen du.
Belaunaldi berriak berdintasunean hezteko abagunea ematen du ALTZOLORRAK. Erritoaren jatorrian emakumezkoek zeukaten rola aitortu eta transmisio lana eginaz, berdintasuna, erantzukizun partekatua eta naturarekin hartu-eman sanoagoa sustatu nahi ditu erritu berrituak.
ALTZOLORRA eskaintzen duen zaintza eremua ez da jaiotza ondorengo egunetara mugatzen. Aitzitik, herritar batek haur bat izango duela erabakitzen duen unean bertan hasten da, eta etorri berriari edo gurasoei eskaintzen zaien laguntza komunitarioak kide berri baten etorreraren prozesu osoa hartzen du.
Komunitatera iritsi berriari herritarrek egiten dioten ongi etorri ospakizuna da ALTZOLORRAren mugarria. Garai batean egiten zen emakume bilkura hura garrantzi handiko gertakaria zen komunitateko kideentzat. Lehenean sustraitu eta orainean loratutako ospakizun gaurkotuak ere poza, kolorea, ilusioa eta alaitasuna ditu bereizgarri.
ALTZOLORRA biziberritzeko ahaleginean ari dira jada zenbait herri: Aramaio, Aretxabaleta, Ereñotzu, Eskoriatza, Lasarte Mendaro, Oiartzun, Oñati, Ordizia, Oreindain, Urduña…
Herriotan nola ekin zioten lanari jakitea baliagarri suertatu dakizueke ALTZOLORRA biziberritzeko asmoa daukazuenei.
Taupak erritu hau berreskuratzeko prozesua abiatu eta gidatu duen arren, gure aurretik badaude Atsolorra jatorrizko errituaren inguruko ikerketak egin eta testigantzak jaso dituztenak. Hauen lana oso baliagarria izan zaigu gure prozesuen abiapuntu gisa eta orain, zuei eskaini nahi dizkizuegu, Atsolorraren nondik norakoak hobeto ulertu eta antolatuko dituzuen Altzolorrek esentzia hori mantendu dezaten.
Udalak gutun bat bidaltzen die urte horretan jaio diren haurrei eta bere familiei “Haur jaio berrien bertso liburuan” parte hartzeko aukera eskainiz. Parte hartu nahi izanez gero, argazki bat eta haurrari buruzko datu gutxi batzuk emateko eskatzen zaie. Informazio horrekin bertso eskolatik ume bakoitzari bertso bat egiten zaio, maketatzaile batek argazki bana eta irudiren bat gehitzen ditu eta liburua osatzen da. Abendu hasieran egiten da aurkezpen ekitaldia. Bertso pare bat edo kanturen batekin laguntzen da. Ondoren liburuak banatu, talde argazkia atera eta luntxa egiten da.
Apirileko igande arratsalde batean ospatzen da Atsolorra Ereñotzun. Familiei ongi etorria emanaz hasten da Ereñotzun egiten duten ospakizuna. Ondoren, kantu-jolasak, opari banaketa eta merienda egiten dute.
Ekainaren 28an ospatzen dute Altzolorra Eskoriatzan, jaietako lehen egunean, txupinazoa baino pare bat ordu lehenago. Alkatea eta zinegotziak gidatzen dute ongi etorri ekitaldia eta parte-hartzen duten familien jatorrizko hizkuntza guztietan egiten da. Ekitaldia haurrak banan-banan aurkeztuz eta alkateak sinatutako gutun bat banatuz amaitzen da. Merienda egiten dute ondoren.
Herriko jaien (Santa Ana jaiak, uztaila) egitarauaren barruan antolatzen da ATSOLORRA Ordizian. hain zuzen ere haurren asteburuko larunbatean. Familiei ongi etorria instituzionala, zapi banaketa eta familia argazkia egiten zaie.